قالی بافی

قدیمی ترین قالی ایرانی شناخته شده به حدود ٢٥٠٠ سال پیش برمی گردد که به قالی پازیریک شهرت دارد. این قالی از نواحی جنوبی سیبری به دست آمده است. بنا به نظر هنرشناسان و نوع طرح‌ها و نقش‌های به کار رفته در این قالی، این بافته متعلق به دوره هخامنشی است و توسط شاهزادگان «سکایی» به فرمانروای پازیریک هدیه شده است. قالی پازیریک تا به امروز قدیمی ترین قالی شناخته شده در جهان است. قالی در ایران در دوره پس از هخامنشیان نیز همچنان از ارزش و اعتبار خاصی برخوردار بوده است. از جمله فرش معروف به بهارستان که دارای پود ابریشمین بوده و به زر و سیم و انواع گوهرها نیز آراسته بوده و مربوط به دوران خسرو پرویز در دوره ساسانیان می باشد. پس از ظهور دین مبین اسلام، درکتابها و سفرنامه‌ها اشاره‌های بسیاری به قالی‌های گسترده در خانه ها شده است و در متون تاریخی از جمله تاریخ بیهقی مربوط به سده پنجم هجری نیز به صراحت از قالی نام برده شده است. در دوران صفویه طی سده‌های دهم و یازدهم هجری رونق و شکوفایی قالی ایرانی به اوج خود رسید و شاهکارهای بسیاری از این دوران از جمله قالی معروف به «اردبیلی» و «قالی شکارگاه» بر جای مانده است. قالی  معمولاً از روی نقشه بافته می‌شود. با بررسی آثار نگارگری سده‌های هفتم و هشتم تصاویری از قالی دیده می‌شود که دارای نقش و رنگ بسیار فاخری هستند. طرح‌های قالی ایران به دلیل تنوع بسیار بالایی که دارند تقسیم بندی‌های گوناگونی نیز برای آنها ارائه شده است. گاهی طرح‌های قالب‌های ایرانی را بر اساس ساختار کلی، گاهی براساس ویژگی‌های طرح یا نقش (شکسته و گردان) و گاهی نیز براساس موضوع نقش یا طرح تقسیم بندی می‌کنند. طرح لچک و ترنج، افشان، شکارگاه، محرمات، قابی، ماهی (ماهی درهم)، محرابی، هندسی، تابلویی (طرح بناهای مذهبی و تاریخی، شخصیتها و ...)، تلفیقی و ... از مشهورترین آنها هستند.

هنر قالی بافی برخی شهرهای ایران نظیر کاشان جزء میراث معنوی سازمان یونسکو به ثبت جهانی رسیده است.