مثنوی معنوی، منظومه‌ای عرفانی سروده جلال‌الدین محمد بلخی رومی؛ مولوی.
این مثنوی در شش دفتر و حدود 26 هزار بیت به بحر رمل (سبکی از شعر که برای پند و اندرز به کار می‌رود) سروده شده است.
مولوی در حدود سال‌های640 - 650ش./1262 - 1272م. به درخواست شاگردش حسام‌الدین چلبی به نظم مثنوی پرداخت و ابتدا آن را در 18 بیت سرود. کار نوشتن این منظومه با درگذشت همسر حسام‌الدین و نیز فوت علاءالدین محمد فرزند مولوی، متوقف شد و پس از دو سال نظم آن از سر گرفته شد.
اگر شاهنامه حماسه دوره باستانی قوم ایرانی است، مثنوی مولوی را می توان حماسه ایران پس از اسلام خواند. سبک و شیوه قصه سرایی مولوی در این منظومه در واقع به طرز و شیوه کلیله و دمنه و تا حدودی هزار و یک شب نزدیک است. این کتاب به بیشتر زبان‌های دنیا برگردانده شده است. رینولد نیکلسون Nicholson Reynold تمام مثنوی را به انگلیسی برگردانده و به چاپ رسانده است. بر مثنوی شروح متعددی نیز نوشته شده که از آن جمله می توان به نثر و شرح مثنوی از عبدالباقی گولپینارلی Abdülbaki Gölpınarlı به ترکی و شرح فارسی آن توسط بدیع‌الزمان فروزانفر اشاره کرد.
